อ. 5 เอนกาย
เอนกาย คือเพื่อใช้ชีวิตให้สอดคล้องกับธรรมชาติ มนุษย์เราควรนอนหลับพักผ่อนเมื่อพระอาทิตย์ตกดินไปแล้ว หลังจากร่างกายผ่านการตรากตรำการทำงานมาแล้วทั้งวัน และหลังจากที่ รับประทานอาหารกลางวันแล้วก็ควรนอนพักผ่อนประมาณครึ่งชั่วโมง เพื่อตอนบ่ายจะได้มีพละกำลังทำงานได้เต็มที่
ผู้สูงอายุยิ่งต้องพักผ่อนให้มากเพราะผู้สูงอายุมักจะตื่นเช้า กลางวันจึงควรพักผ่อนเพิ่ม อย่างไรก็ตามตอนเย็นผู้สูงอายุควรเดินออกกำลังอีกสักครึ่งชั่วโมง เพื่อที่ว่าในตอนกลางคืนจะได้นอนหลับสบาย เป็นการลดอัตราการเกิดโรคเส้นเลือดกล้ามเนื้อหัวใจตีบและความดันโลหิตสูงได้ด้วย
สาเหตุที่เราควรพักผ่อนในตอนกลางวัน ทางการแพทย์ปัจจุบันค้นพบว่า เมื่ออาหารโปรตีนย่อยเสร็จแล้วที่กระเพาะอาหาร อาหารก็จะเคลื่อนเข้าไปสู่ลำไส้ส่วนต้นที่เรียกว่า “ดูโอดินั่ม” ที่นี้ “ดูโอดินั่ม” จะสร้างฮอร์โมนชื่อ “โคเลสซิสโตไคนิน” (โคเรส เท่ากับน้ำดี, ซิสโตแปลว่าถุง, ไคนินว่าไปยัง รวมทั้งหมดแปลว่า ฮอร์โมนที่ไปยังถุงน้ำดี) เมื่อร่างกายสร้างฮอร์โมนชื่อ “โคเลสซิสโตไคนิน” แล้ว ฮอร์โมนตัวนี้จะไปยังที่สามแห่ง คือ
- ไปยังถุงน้ำดี เพื่อให้มีการหลั่งน้ำดีออกมาในลำไส้ เพื่อย่อยไขมัน และแป้ง
- ไปยังศูนย์แห่งความอิ่ม (Satiety Center) ถ้าต่อมนี้ไม่ทำงานจะทำให้กินข้าวอร่อยมาก พอฮอร์โมนตัวนี้ขึ้นไปยังศูนย์แห่งความอิ่มมันจะสั่งให้เราหยุดกิน จากนั้น “กรดเกลือ”ในกระเพาะอาหารก็จะหยุดหลั่ง เพราะฉะนั้นเวลาที่เราไปกินอาหารบุปเฟต์เรามักจะปวดท้อง เพราะอาหารไม่ย่อย “คอเลสซิสโตไคนิน” จะมาสั่งให้เรา “อิ่มและง่วงนอน” ถ้าไปเจอพวกหาประโยชน์จากความเจ็บป่วย เขาจะเอาตรงนี้เป็นจุดขาย โดยเขาจะถามว่า “คุณกินข้าวอิ่มแล้วคุณเวียนหัวแล้วง่วงนอนไหม” ทั้ง 100 คนจะตอบเหมือนกันหมดว่า “เวียนหัวและง่วงนอน” ถ้าอยากจะขายยาเขาจะบอกว่า เลือดไปเลี้ยงสมองน้อย คุณจะมีอาการวิงเวียนศีรษะ เพราะว่าระหว่างที่คอเลสซิสโตไคนินสั่งสมองให้ง่วงนอนเพื่อจะหลับ พักผ่อน เพื่อที่จะได้ไม่ต้องควบคุมอะไรอย่างอื่น ขณะเดียวกันที่ลำไส้เล็ก เลือดจะมาดูดซึมสารอาหาร โดยอยู่รอบ ๆ ผนังลำไส้ถึง 1 ใน 3 ของเลือดในร่างกาย คือประมาณ 1.5 ลิตร เส้นเลือดบริเวณนี้ขยายตัว เลือดไปสมองก็จะน้อยยิ่งทำให้ง่วงมากขึ้น ช่วงเที่ยงเป็นช่วงที่ฮอร์โมนคอเลสซิสโตไคนินจะออกมากที่สุด ฉะนั้น คนโบราณรู้ว่ามื้อเที่ยงควรเป็นมื้อที่คนควรรับทานอาหารหนักที่สุด พระพุทธเจ้าท่านก็ฉันก่อนเพลมื้อเดียว อายุรเวชของอินเดียก็ “กินข้าวมื้อเดียวก่อน 11 โมงเช้า”
- ไปสมองส่วนบนเพื่อทำให้ง่วงนอน มนุษย์เราควรนอนหลับพักผ่อนเมื่อ พระอาทิตย์ตกดิน สมาชิกชมรมคนรักสุขภาพที่ “ปฏิบัติ 7 ก้าว อ.” แล้วจะเข้าใจว่า “ระบบนาฬิกาชีวิตในร่างกาย” เป็นอย่างไร เพราะประมาณ 3-4 ทุ่มผู้ที่ “ปฏิบัติ 7 ก้าว อ.” จะง่วงนอน เพราะช่วงนี้โกร๊ธฮอร์โมนจะหลั่งออกมาเพื่อซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอและสร้างเม็ดเลือดขาวเพื่อเพิ่มภูมิต้านทานให้ร่างกายเพื่อทำลายสิ่งแปลกปลอมเช่น ไวรัส รวมถึงเซลล์ผ่าเหล่าที่อาจเปลี่ยนเป็นมะเร็งได้ในภายหลัง ฯลฯ และประมาณ ตี 4 - 5 ก็จะรู้สึกตัวตื่นขึ้นเพื่อไปขับถ่ายของเสียที่เชลล์ของร่างกายได้ ขับออกมา การเอนกายเพื่อนอนหลับพักผ่อนจึงเป็นสิ่งที่จำเป็นมาก
อนึ่ง ในช่วงที่ตื่นนอนใหม่ ๆ หรือตื่นขึ้นกลางดึกเพราะปวดปัสสาวะ ควรฝึกปฏิบัติตัว 3 อย่างให้เป็นนิสัย คือ
- ลืมตาเฉย ๆ ก่อน 30 วินาที
- ลุกขึ้นมานั่งที่ขอบเตียงเท้าอยู่บนพื้น 30 วินาที
- ยืนขึ้นอีก 30 วินาที แล้วจึงค่อยเดินเข้าห้องน้ำหรือทำธุระอย่างอื่นตามปกติ
ที่เน้นตรงนี้เพราะขณะที่เรานอนหลับสนิทหัวใจจะเต้นช้าลง ความดันโลหิตจะต่ำลง การลุกขึ้นอย่างฉับพลันจะทำให้เลือดสูบฉีดไปเลี้ยงสมองไม่ทัน อาจทำให้เกิดเป็นลมหน้ามืด หกล้มศีรษะฟาดขอบเตียงหัวแตกได้ บางคนถึงกับเส้นเลือดในสมองแตกตายไปอย่างน่าเสียดาย จึงควรฝึกปฏิบัตินิสัย 3 อย่างนี้อย่างเคร่งครัด จนให้เกิดเป็นนิสัย